Boğaziçi Üniversitesi tarafından yürütülen projede, Türkiye genelindeki eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlık düzeylerinin geliştirilmesine yönelik kapsamlı bir Kitlesel Açık Çevrimiçi Ders (MOOC) platformunun tasarlanması ve etkililiğinin araştırılması amaçlanıyor. Dijital dönüşümün ve üretken yapay zekâ araçlarının eğitim ortamlarını kökten dönüştürdüğü günümüzde, öğretmenlerin bu teknolojileri doğru, etkili ve etik ilkeler doğrultusunda kullanabilmeleri kritik bir ihtiyaç haline gelmiştir. Bu vizyondan hareketle başlatılan “Öğretmen Adaylarının Yapay Zekâ Okuryazarlığını Geliştirmeye Yönelik MOOC’un Tasarlanması ve Etkinliğinin Araştırılması” başlıklı araştırma projesi, TÜBİTAK ARDEB 1001 tarafından desteklenerek, teorik derinliği olan uygulamalı bir öğrenme ortamını öğretmen adaylarıyla buluşturuyor.

Öğretmen Adaylarının Yapay Zekâ Okuryazarlığı Geliştirilecek

Dijital dönüşüm ve üretken yapay zekâ araçlarının eğitim ortamlarını dönüştürdüğü günümüzde, öğretmenlerin bu teknolojileri pedagojik, teknik ve etik boyutlarıyla değerlendirebilmeleri önemli bir ihtiyaç haline geliyor. Proje kapsamında öğretmen adaylarının yapay zekâ teknolojilerini doğru ve etkili biçimde kullanabilmelerini sağlayacak bilgi, beceri ve değerlerin kazandırılması hedefleniyor.

Projenin ihtiyaç analizi çalışmaları kapsamında Türkiye İBBS Düzey 1 sınıflandırmasında yer alan 12 coğrafi bölgedeki farklı üniversitelerde öğrenim gören öğretmen adaylarından veriler toplandı. Ayrıca çeşitli üniversitelerden alan uzmanlarının katılımıyla gerçekleştirilen çalıştaylarda öğretmen adaylarının mevcut bilgi düzeyleri, eksiklikleri ve yapay zekâ eğitimine yönelik ihtiyaçları belirlendi.

MOOC Platformu 4C/ID Modeline Göre Tasarlandı

Proje kapsamında geliştirilen MOOC platformu, Tasarım Temelli Araştırma (TTA) metodolojisi ve Dört Bileşenli Öğretim Tasarımı (4C/ID) modeli temel alınarak yapılandırıldı. Eğitim sürecinde öğretmen adaylarına gerçek yaşam senaryolarına dayalı öğrenme görevleri, temel teorik altyapıyı sağlayan destekleyici bilgiler, uygulamalar sırasında rehberlik sunan prosedürel bilgiler ve rutin becerilerin geliştirilmesine yönelik kısmi görev uygulamaları bir arada sunuluyor.

Ders içerikleri bilgi, beceri ve değer boyutlarını kapsayacak şekilde hazırlanırken metinler, infografikler, uzman konu anlatım videoları ve etkileşimli öğrenme nesneleriyle zenginleştirildi. Hazırlanan içerikler kullanıcı dostu bir eğitim arayüzü üzerinden katılımcıların kullanımına sunuldu.

Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği Geliştirildi

Proje kapsamında öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlık düzeylerini, öz-yeterliliklerini ve tutumlarını eğitim öncesi ve sonrasında geçerli ve güvenilir biçimde ölçebilmek amacıyla Eğitimde Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği geliştirildi. Geliştirilen ölçeğin psikometrik geçerlik ve güvenirlik çalışmaları gerçekleştirilerek öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazlığındaki değişimin bilimsel olarak değerlendirilmesine yönelik ölçme ve değerlendirme altyapısı oluşturuldu.

Çok Modlu Eğitim İçerikleri Hazırlanarak Platforma Entegre Edildi

Proje kapsamında haftalık modüller halinde yapılandırılan eğitim içerikleri için görsel materyaller, video ve ses anlatımları ile etkileşimli görevler hazırlandı. Hazırlanan tüm içerikler, katılımcıların kendi öğrenme hızlarını desteklemek ve öğrenme süreçlerine ilişkin ayrıntılı veri elde etmek amacıyla SCORM standartlarında platforma entegre edildi. Böylece katılımcıların platform üzerindeki öğrenme etkinliklerinin ve ilerleme süreçlerinin ayrıntılı biçimde izlenmesine olanak sağlandı.

İlk Uygulama Döngüsü Tamamlandı

Geliştirilen MOOC platformunun ilk versiyonu pilot çalışma grubu ve belirlenen üniversitelerde öğrenim gören öğretmen adaylarının kullanımına açılarak birinci uygulama döngüsü gerçekleştirildi. Uygulama sürecinde platform üzerinden elde edilen öğrenme analitiği verileri değerlendirildi. Katılımcıların platformu ziyaret süreleri, içerik tamamlama oranları, görevlerle etkileşimleri ve başarı puanları gibi veriler analiz edilerek eğitim sürecinin etkililiğine ilişkin bulgular elde edildi.

Eğitim faaliyetlerini tamamlayan öğrencilere bireysel katılım sertifikaları verilirken, katılımcıların eğitim sürecini başarıyla tamamlamaları sağlandı.

Katılımcı Geri Bildirimleriyle Platform Geliştirildi

Projenin ilk uygulama döngüsünün ardından eğitimi tamamlayan, eğitimi yarıda bırakan ve farklı ilerleme profillerine sahip katılımcılarla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirildi.

Katılımcılardan alınan geri bildirimler doğrultusunda kullanıcı deneyimi, arayüz etkileşimi ve içerik akışında geliştirilmesi gereken alanlar belirlendi. Elde edilen nitel ve nicel bulgular doğrultusunda platformun ikinci uygulama döngüsü öncesinde gerekli iyileştirme çalışmaları gerçekleştirildi.

Proje USOS 2026 İstanbul’da Tanıtıldı

Proje ekibi, Yıldız Teknik Üniversitesi ev sahipliğinde gerçekleştirilen 24. Uluslararası Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Sempozyumu (USOS 2026 İstanbul) kapsamında projeye özel düzenlenen panel oturumuna katıldı. Panelde üretken yapay zekâ teknolojilerinin eğitim ortamlarına entegrasyonu sırasında karşılaşılan pedagojik ve etik riskler, yapay zekânın eğitim alanında sunduğu fırsatlar, öğretmen yetiştirme programlarının güncellenmesi ve geliştirilen MOOC platformunun öğretmen adaylarına sağladığı kazanımlar çok boyutlu olarak ele alındı.

Proje kapsamında sempozyumda ayrıca bir bildiri sunularak araştırmanın çıktıları akademik kamuoyuyla paylaşıldı.

Projenin İkinci Uygulama Döngüsüne Geçilecek

Tasarım Temelli Araştırma metodolojisi doğrultusunda, ilk uygulama döngüsünden elde edilen nicel ve nitel bulgular ışığında geliştirilen MOOC platformunun ikinci versiyonunun daha geniş bir katılımcı kitlesinin kullanımına sunulması planlanıyor. Projenin nihai aşamasında ise geliştirilen açık kaynaklı ders modülleri ve ölçme araçlarının Türkiye genelindeki öğretmen adayları ve araştırmacıların kullanımına sunulması hedefleniyor.

Geliştirilen eğitim ortamının, öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlıklarının geliştirilmesine, yapay zekâ teknolojilerinin eğitim süreçlerinde doğru ve etik biçimde kullanılmasına ve öğretmen yetiştirme programlarının günümüz teknolojik gelişmeleri doğrultusunda desteklenmesine katkı sağlaması bekleniyor.

Farklı Üniversitelerden Akademisyenler Projede Bir Araya Geldi

Yürütücülüğünü Boğaziçi Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Dilek Altun’un yaptığı, Michigan State University’den Prof. Dr. Douglas Hartman’ın proje danışmanı olarak görev aldığı araştırmanın ekibinde; Karabük Üniversitesinden Doç. Dr. Caner Özcan’ın yanı sıra Uşak Üniversitesinden Doç. Dr. Sevil Orhan Özen ve Doç. Dr. Tolga Kargın, Hacettepe Üniversitesinden Doç. Dr. Gökhan Akçapınar, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesinden Doç. Dr. Ahmet Salih Şimşek ve Marmara Üniversitesinden Doç. Dr. Zeynep Aydemir yer alıyor. Projede ayrıca Hacettepe Üniversitesinden Elif Sidan, Harran Üniversitesinden Sıdıka Ayneli ve Kafkas Üniversitesinden Cansel Doymaz bursiyer olarak görev yapıyor.

Farklı üniversitelerden akademisyen, araştırmacı ve bursiyerleri bir araya getiren proje, disiplinlerarası güçlü bir akademik iş birliğiyle yürütülüyor. Projeyle ilgili tüm güncel duyurulara, ders içeriklerine ve modül kayıt süreçlerine https://www.ai1001.cloud/ adresi ve eduailit1001- Instagram adresi üzerinden erişilebilir.