Karabük Üniversitesi Safranbolu Başak Cengiz Mimarlık Fakültesinde yürütülen TÜBİTAK destekli projeyle, tarihi yığma taş yapıların yüzey hasarları yapay zekâ destekli makine öğrenmesi modeliyle tespit edilerek dijital ortamda raporlanıyor.
Karabük Üniversitesi (KBÜ) Safranbolu Başak Cengiz Mimarlık Fakültesinde yürütülen TÜBİTAK 1002 destekli araştırma projesi kapsamında, tarihi yığma taş yapılardaki yüzey hasarlarının yapay zekâ destekli makine öğrenmesi modeliyle tespit edilmesine yönelik yenilikçi bir yöntem geliştiriliyor.
Karabük Üniversitesi Mimarlık Bölümü Arş. Gör. Mustafa Haki Eraslan'ın, Doç. Dr. Mehmet Mutlu yürütücülüğünde görev aldığı "Tarihi Yığma Taş Yapılarda Yüzey Hasarlarının Makine Öğrenmesi Modeli ile Tespiti" başlıklı proje, kültürel mirasın korunmasına yönelik dijital teknolojilerin kullanımını esas alıyor. Proje ekibinde ayrıca Karabük Üniversitesi öğretim üyelerinden Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Bilgehan İyican ile Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünde görev yapan Doç. Dr. Serap Sevgi de araştırmacı olarak yer alıyor.
Tarihi Yapılar Yapay Zekâ ile Dijital Ortama Taşınıyor
Arş. Gör. Mustafa Haki Eraslan, Türkiye'de ve dünyada çok sayıda tarihi taş yapının bulunduğunu belirterek, bu yapıların belgelenmesi, hasar tespitlerinin yapılması ve yapısal sağlıklarının izlenmesinin güncel araştırma konuları arasında yer aldığını söyledi.
Eraslan, proje kapsamında çok aşamalı bir iş akışı yürüttüklerini belirterek, "Safranbolu başta olmak üzere Tokat, Amasya, İstanbul, Bartın, Kastamonu ve Bolu gibi şehirlerden tarihi taş yapılardaki yüzey hasarlarını ifade eden hasar verilerini toplamaktayız. Elde ettiğimiz bu hasar verilerini derin öğrenme algoritmalarıyla eğitmekteyiz." dedi.
Çalışma kapsamında tarihi taş yapıların fotogrametrik verileri kullanılarak üç boyutlu modelleri oluşturuluyor. Açık kaynak kodlu yazılımlara aktarılan modeller üzerinden otomatik cephe görüntüleri elde edilirken, geliştirilen yapay zekâ tabanlı yazılım sayesinde yüzeylerdeki çatlak, deformasyon ve benzeri hasarlar otomatik olarak tespit ediliyor. Sürecin sonunda ise rölöve ve hasar tespit raporları oluşturuluyor.
Hedef, Kültürel Mirasın Korunmasına Katkı Sağlayacak Yeni Modeller Geliştirmek
Geliştirilen sistemle geleneksel yöntemlerin ötesine geçmeyi hedeflediklerini ifade eden Eraslan, "Geleneksel yöntemlerdeki kısıtlılıkları aşarak uzman denetimli, yapay zekâ destekli bir hasar tespit iş akışı geliştirmekteyiz. Bu çalışmadan elde edeceğimiz çıktılarla gelecekte ulusal ve uluslararası düzeyde yeni çalışmalar yürütmeyi hedeflemekteyiz." ifadelerini kullandı.
Eraslan, TÜBİTAK 1002 Programı kapsamında desteklenen projede önemli aşamaların tamamlandığını belirterek, hedeflerinin büyük bölümünü gerçekleştirdiklerini, kalan çalışmaların ise proje süreci içerisinde tamamlanacağını söyledi.
Karabük Üniversitesinde yürütülen proje, yapay zekâ teknolojilerinin kültürel mirasın korunmasına yönelik uygulamalarına katkı sunarken, tarihi yapıların belgelenmesi, hasar analizlerinin hızlandırılması ve bilimsel yöntemlerle korunmasına yönelik yenilikçi çözümler geliştirmeyi amaçlıyor.
.jpeg)
