Karabük Üniversitesi bünyesinde geliştirilen frekans tabanlı kontrol sistemi ve lidar destekli gabari ölçüm cihazı, tren güvenliği ve altyapı yönetiminde yerli ve bütüncül çözümler sunuyor.
Karabük Üniversitesi (KBÜ) Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi öğretim üyesi ve Karabük Üniversitesi Teknokent’te faaliyet gösteren Tree Arge Tic. Ltd. Şti.’nin kurucusu Doç. Dr. Ahmet Hayrettin Yüzer, demiryollarında güvenliği ve operasyonel verimliliği artırmaya yönelik iki ayrı yerli teknoloji geliştirdi. Çalışmalarla, yurt dışından temin edilen kritik sistemlere yerli alternatif oluşturulması hedefleniyor.
Frekans Üretim Cihazı ile Tek Kablo Üzerinden Uzaktan Kontrol
Geliştirilen sistemlerden ilki, demiryollarında dağınık kontrol altyapısını sadeleştirmeyi hedefleyen frekans üretim cihazı oldu. Sistem sayesinde merkezden uzaktaki hemzemin geçitler ve sinyalizasyon ekipmanları tek kablo üzerinden kontrol edilebiliyor.
Yüzer, sistemin mevcut altyapılarda yaşanan kablo karmaşasını azaltmayı amaçladığını belirtti:
“Demiryollarında merkezden uzaktaki cihazları kontrol etmek için haberleşme kablolarına ihtiyaçları var. Mesela Karabük için konuşacak olursak; merkezle hemzemin geçit arasında çok uzak mesafeler var. Bu hemzemin geçidin yanında ışıklar var, başka bölgede ışıklar var. Hepsine ayrı kablo döşemeleri halinde çok fazla kargaşa oluyor. Tek bir kablo üzerinden hepsini kontrol edebilmek isteniyor.”
Merkezdeki ana üniteden gönderilen frekans sinyali, saha noktalarındaki alıcı kutular tarafından algılanarak ilgili ekipmanı devreye alıyor. Bu sayede bariyer ve sinyal sistemleri merkezi olarak yönetilebiliyor. Ürünün deneme süreci için demiryollarına sunulmasının planlandığı belirtildi.
Lidar Destekli Gabari Ölçüm Cihazı ile Tünel Kesiti Analizi
Projelerin ikinci ayağını ise tünel içi güvenlik analizine yönelik geliştirilen lidar destekli gabari ölçüm cihazı oluşturdu. Doç. Dr. Ahmet Hayrettin Yüzer, sistem sayesinde tünel kesitinin hassas şekilde ölçülebildiğini ve trenin maksimum dolu hâliyle duvarlara temas riskinin analiz edilebildiğini ifade etti.
Yüzer, ölçümlerin iki boyutlu kesitler hâlinde alındığını ve elde edilen verilerin birleştirilerek üç boyutlu tünel modelinin oluşturulabildiğini belirtti. Cihazın ayrıca iki ray arasındaki mesafeyi (ekartman) ve raylar arasındaki yükseklik farkını da ölçebildiğini kaydeden Yüzer, bu parametrelerin tren güvenliği açısından kritik öneme sahip olduğunu vurguladı.
Yaklaşık 16 kilogram ağırlığında tasarlanan sistemin tek kişi tarafından taşınabildiği, bu yönüyle yurt dışından temin edilen ve daha ağır olan benzer cihazlara göre operasyonel avantaj sağladığı belirtildi.
Karabük Üniversitesinde geliştirilen bu iki yerli teknolojiyle raylı sistemlerde güvenliğin artırılması ve kritik alanlarda dışa bağımlılığın azaltılması amaçlanıyor. Üniversitenin araştırma kapasitesi ile Teknokent ekosisteminin entegre yapısı, sanayi iş birliklerini güçlendirerek yüksek katma değerli yerli çözümlerin geliştirilmesine ivme kazandırıyor.
